Jedną z najczęstszych grup pacjentów w gabinecie zoofizjoterapeutycznym są zwierzęta z problemami kręgosłupa. Dla opiekunów to zwykle bardzo trudny temat, bo objawy bywają niejednoznaczne, a różne schorzenia mogą wyglądać podobnie. Pies lub kot nie powie wprost, że coś niepokojącego dzieje się z jego ciała, dlatego tak ważna jest uważna obserwacja codziennego funkcjonowania.
Kręgosłup pełni w organizmie zwierzęcia ogromnie ważną rolę. To on zapewnia stabilizację, umożliwia ruch i chroni rdzeń kręgowy, czyli strukturę odpowiedzialną za przewodzenie impulsów nerwowych. Składa się z kręgów oraz krążków międzykręgowych, potocznie nazywanych dyskami. To właśnie one działają jak naturalne amortyzatory. Dzięki nim ciało może sprawnie się poruszać, a obciążenia rozkładają się w bezpieczniejszy sposób.
Z biegiem czasu, ale także w wyniku urazów, nadmiernych przeciążeń czy predyspozycji rasowych, w obrębie kręgosłupa mogą rozwijać się różne zmiany. Krążek międzykręgowy może się odwodnić i zwyrodnieć, może uwypuklić się poza swoje naturalne granice, a w bardziej zaawansowanych przypadkach dojść może do przepukliny i ucisku na rdzeń kręgowy. Wokół kręgów mogą też tworzyć się zmiany kostne, czyli osteofity, które dodatkowo ograniczają ruchomość i powodują dyskomfort.
Warto pamiętać, że problem z kręgosłupem nie zawsze oznacza wyłącznie ból. Owszem, niechęć do ruchu, sztywność czy ostrożne poruszanie się są bardzo częste, ale równie ważne są objawy neurologiczne, które mogą świadczyć o ucisku na układ nerwowy. To właśnie one często decydują o pilności wizyty u lekarza weterynarii.
Do objawów, które powinny zwrócić szczególną uwagę opiekuna, należą między innymi chwiejny, zataczający się chód, trudności z utrzymaniem równowagi, niedowład lub nawet porażenie kończyn. Niepokojące jest również ciągnięcie łap po podłożu, brak koordynacji ruchowej, problem ze schylaniem się misek, poruszaniem się po schodach, osłabione odruchy lub ich brak, a także problemy ze wstawaniem. U niektórych zwierząt pojawia się nietrzymanie moczu lub kału, brak czucia w łapach, wyraźna reakcja bólowe przy dotyku kręgosłupa, dyskomfort, a czasem nawet wokalizacja podczas ruchu, unikanie schodów czy skakania, nagła zmiana zachowania. Czasem pies, który dotąd był żywiołowy, zaczyna być wycofany i ostrożny, a kot przestaje wskakiwać na ulubione miejsca lub porusza się znacznie mniej pewnie niż wcześniej.
Nie każdy objaw musi oznaczać poważną chorobę kręgosłupa, ale właśnie dlatego nie warto go bagatelizować. Nawet drobna zmiana w sposobie chodzenia, wstawania czy wskakiwania na kanapę może być pierwszym sygnałem, że zwierzę odczuwa dyskomfort. Im szybciej zostanie to zauważone, tym większa szansa na skuteczne działanie.
W przypadku podejrzenia problemów z kręgosłupem najważniejsza jest szybka konsultacja z lekarzem weterynarii. To on oceni stan zwierzęcia, zleci odpowiednią diagnostykę i zdecyduje, czy potrzebne są dalsze badania, leczenie farmakologiczne, odpoczynek, czy może wsparcie zoofizjoterapeutyczne. W wielu przypadkach bardzo ważna okazuje się również współpraca między lekarzem, a fizjoterapeutą, ponieważ odpowiednio dobrana kompleksowa terapia może znacząco poprawić komfort życia zwierzaka.
Zoofizjoterapia ma w takich sytuacjach ogromne znaczenie. Pomaga zmniejszyć napięcie mięśniowe, poprawić ruchomość, wspierać prawidłowe obciążanie ciała i łagodzić skutki unikania ruchu. Dzięki indywidualnie dobranym ćwiczeniom możliwe jest też wzmacnianie osłabionych partii mięśni, poprawa stabilizacji oraz wsparcie w odzyskiwaniu sprawności po epizodach bólowych lub neurologicznych. Czasem terapia ma charakter bardziej zachowawczy, czasem intensywniejszy, ale w każdym przypadku jej celem jest jak najlepsza jakość życia pacjenta.
Jako opiekun możesz zrobić naprawdę dużo. Obserwuj swojego pupila na co dzień i zwracaj uwagę na drobne zmiany, bo to one najczęściej pojawiają się jako pierwsze. Reaguj szybko, nie czekaj, aż problem sam minie. Dbaj o prawidłową masę ciała, ponieważ każdy dodatkowy kilogram obciąża kręgosłup. Zadbaj też o rozsądny ruch, dopasowany do wieku, kondycji i stanu zdrowia zwierzęcia. Warto również pamiętać, że w przypadku podejrzenia problemów kręgosłupowych samodzielne ćwiczenia czy masaże nie zawsze są dobrym pomysłem. Najlepiej oprzeć się na zaleceniach specjalisty.
Problemy z kręgosłupem brzmią poważnie i rzeczywiście takie mogą być, ale odpowiednio wcześnie zauważone i właściwie prowadzone dają szansę na wyraźną poprawę. W wielu przypadkach da się znacząco zmniejszyć ból, poprawić sprawność i sprawić, że pies lub kot znów będzie czuł się lepiej na co dzień. Najważniejsze to nie ignorować sygnałów, które wysyła ciało zwierzaka, bo właśnie ono często mówi najwięcej.
Weronika Suwińska-Stańkowska
Zespół Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt w Bydgoszczy dzieli się wiedzą o rehabilitacji i opiece nad zwierzętami.
